W 2025 r. ma zostać wprowadzony w Polsce system kaucyjny. Dla instalacji oznaczać będzie on znaczący spadek najcenniejszych frakcji materiałowych, tj. opakowań PET i puszki aluminiowej w strukturze odpadów dostarczanych do sortowania. Z ekonomicznego punktu widzenia spowoduje to znaczący spadek efektywności funkcjonowania instalacji i pogorszenie warunków inwestycyjnych. Aby umożliwić realizację rosnących celów gospodarki odpadami (coraz wyższe poziomy odzysku i przygotowania odpadów do recyklingu) konieczne będzie wdrożenie mechanizmu, który przywróci opłacalność, zapewni stabilność pracy instalacji i da motywację odzysku każdej tony frakcji surowcowej.
Przykładem takiego rozwiązania jest system finansowania instalacji w ramach ROP w Republice Czeskiej.
Czeski model ROP – środki dla instalacji do sortowania odpadów
Czeski system ROP, po pierwsze, promuje już samo przyjęcie selektywnie zbieranych odpadów. Dla tworzyw sztucznych dopłata za przyjęcie do przetwarzania wynosi w 2024 r. 1100 Kč/t (ok. 190 zł). Po drugie, instalacje motywowane są do odzysku każdej tony surowców, a wysokość dopłaty zależy od rodzaju surowca i struktury wysortowanych produktów. Na przykład dopłata do każdej tony wydzielonego PET wynosi 3600 Kč/t (ok. 630 zł), a do każdej tony wydzielonej folii kolorowej 13000 Kč/t (ok. 2250 zł) w przypadku, gdy udział wydzielonej folii w strukturze produktów jest mniejszy niż 10% albo 8800 Kč/t (ok. 1540 zł) w przypadku, gdy udział wydzielonej folii w strukturze produktów jest większy niż 10%. Takie różnicowanie dopłat ma motywować instalacje nie tylko do odzysku każdej kolejnej tony surowca, ale też do zwiększania różnorodności produktów, czyli wydzielania szerokiego spektrum surowców. Trzeci mechanizm dopłat promuje z kolei wytwarzanie paliwa RDF z pozostałości po sortowaniu w wysokości 2400 Kč/t (ok. 420 zł), ale pod warunkiem osiągnięcia na instalacji odzysku frakcji surowcowych na poziomie min. 42%, a po wprowadzeniu systemu kaucyjnego – pod warunkiem osiągnięcia poziomu odzysku frakcji surowcowych przewyższającego 25%.
Warto odnotować, że Czesi wpierw wprowadzili w życie system ROP, który już funkcjonuje i wspiera system gospodarki odpadami tego kraju, jest spójny z warunkami skuteczności technologicznej oraz motywuje do poszukiwania rozwiązań dostosowanych do potrzeb, zapewniających możliwie największą przepustowość instalacji, jak największy poziom odzysku i rozsortowania frakcji surowcowych.
System kaucyjny w Czechach, podobnie jak w Polsce, ma być zacząć obowiązywać od 2025 r., ale dyskusje nad jego wprowadzeniem wciąż trwają. W Polsce na odwrót – system kaucyjny został już wprowadzony do porządku prawnego na podstawie ustawy z 13 lipca 2023, ale rozwiązań dotyczących funkcjonowania ROP wciąż brak i nie wiadomo kiedy i na jakich zasadach zostaną wprowadzone.
Więcej, bardziej szczegółowo i kompleksowo przeczytasz w tekstach umieszczonych w zakładce Analizy.
