Wymagania wobec systemu gospodarki odpadami rosną szybciej niż możliwości technologiczne instalacji sortowania odpadów komunalnych. Cele i kierunki gospodarki odpadami stają się coraz bardziej ambitne, a jednocześnie struktura i jakość strumieni odpadów będzie ulegać zmianie. Czynniki te uzasadniają wprowadzanie zmian technologicznych w procesie sortowania (czytaj więcej: „Modernizacja sortowni odpadów komunalnych – jak ją przygotować? Rola wstępnych konsultacji rynkowych”).
Sortownie z jednej strony muszą osiągać wyższy poziom skuteczności przygotowania odpadów do recyklingu, choć w 2025 r. działają w warunkach coraz większej presji ekonomicznej.
System kaucyjny – ubytek najbardziej wartościowych frakcji
Najmocniejszym uderzeniem w model finansowy sortowni jest wprowadzenie systemu kaucyjnego. Wyciąga on ze strumienia odpadów komunalnych frakcje o najwyższej wartości rynkowej: butelki PET i puszki aluminiowe. Skala ubytku zależy od lokalnych warunków – struktury odpadów dostarczanych do sortowania (odpady zmieszane, selektywnie zbierane) czy ich składu morfologicznego i zawartości opakowań po napojach. Jednak analizy wskazują, że średni spadek przychodów sortowni ze sprzedaży surowców może wynosić około 40% (czytaj więcej: „Skutki ekonomiczne wprowadzenia systemu kaucyjnego dla instalacji do sortowania odpadów komunalnych”). Oznacza to naruszenie podstawowej stabilności ekonomicznej instalacji1.
Spadek cen surowców wtórnych – efekt recesji w europejskim recyklingu
Dodatkowo sortownie dotyka spadek cen surowców wtórnych. Według własnych szacunków opartych o informacje pozyskane z sortowni odpadów, w okresie 2024–2025 ceny podstawowych surowców obniżyły się o około 25%, co jest konsekwencją:
- nadpodaży tworzyw pierwotnych na rynku globalnym,
- spadku popytu przemysłu na recyklaty,
- ograniczenia produkcji recyklatów w Europie,
- presji cenowej importu z krajów trzecich.
Trend jest jednolity: rynek recyklatów znajduje się w fazie wyraźnej dekoniunktury2. W wyniku wprowadzenia systemu kaucyjnego sortownie będą zatem otrzymywać strumień mniej wartościowy, a wydzielone frakcje surowcowe są sprzedawane na rynku, który kurczy się pod względem popytu i ceny.
DPR-y i brak ROP – brak stabilizatora rynku
W wyniku słabnącego popytu na surowce maleją również ceny DPR. To kolejne uderzenie w model biznesowy sortowni. Natomiast brak wdrożonego systemu ROP w Polsce pozbawia rynek istotnego mechanizmu stabilizującego ceny – takiego, jaki funkcjonuje w modelu czeskim (czytaj więcej: „Dlaczego czeski model ROP może być wzorem dla Polski?”).
Rosnące koszty operacyjne instalacji
Jednocześnie w 2025 r. rosną koszty eksploatacyjne sortowni. Najważniejsze wzrosty dotyczą:
- zagospodarowania frakcji kalorycznej,
- wynagrodzeń na skutek ich wzrostu oraz konieczności zatrudnienia dodatkowego personelu (obsługa ewidencji, administracja),
- opłat za korzystanie ze środowiska,
- ubezpieczeń.
Skala wzrostu zależy od warunków, w których działa dana instalacja, ale wpływ na koszty eksploatacyjne jest odczuwalny w całym sektorze.
Pojawiają się też dodatkowe koszty związane z nakładami na podniesienie poziomu zabezpieczeń przeciwpożarowych czy reorganizacji pracy instalacji związanej z wdrażaniem systemu kaucyjnego.
Obserwowane dziś zjawiska tworzą spójny obraz: sortownie odpadów stoją przed koniecznością modernizacji technologicznej dokładnie w momencie, w którym ich stabilność ekonomiczna najmocniej się osłabia.
Konsekwencje – wyższe opłaty na bramie i ryzyko kar dla gmin
W takich warunkach wzrost opłat na bramie jest praktycznie nieunikniony. Jednocześnie słaby popyt przemysłu na recyklaty utrudnia osiąganie wymaganych poziomów recyklingu. Odpowiedzialność za ich wykonanie ponoszą jednak gminy, które – mimo że nie kontrolują sytuacji na rynku surowców wtórnych – będą ponosić kary za nieosiągnięcie celów.
Źródła:
- M. Klimek, Skutki ekonomiczne wprowadzenia systemu kaucyjnego dla instalacji do sortowania odpadów komunalnych – wastetoeconomy.com
- Europejski sektor recyklingu tworzyw z problemami. Rynek się zwija? – https://klastergoz.pl/articles/europejski-sektor-recyklingu-tworzyw-z-problemami/, dostęp: 14.11.2025.
Wzrost opłat za gospodarowanie odpadami – informacje prasowe:
- Podnoszą opłaty za śmieci przez system kaucyjny. „Luka musiała być pokryta” (gmina Kobiór) – więcej
- Od 1 kwietnia 2026 roku w Gdańsku zaczną obowiązywać nowe stawki za odbiór i gospodarowanie odpadami komunalnymi więcej – informacja z 9 grudnia 2025 na portalu na sozosfera.pl – więcej
- Opłaty za śmieci i wodę w górę o kilkadziesiąt procent. Tak wzrosną rachunki w 2026 roku – informacja z 21 listopada 2025 na portalu infor.pl – więcej
