Jednym z celów gospodarki odpadami jest przygotowanie do ponownego użycia i recykling odpadów komunalnych, które ma osiągnąć poziom 55% w 2025 r., 60% w 2030 r. i 65% w 2035 r. Realizacja tych celów ma pomóc w przejściu na europejską gospodarkę o obiegu zamkniętym o wysokim poziomie efektywnego wykorzystania zasobów. Powyższe cele zostały zapisane w artykule 11 znowelizowanej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów. Cele określone w dyrektywach unijnych implementowane są do polskich ustaw.
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zakresie swojej regulacji dokonuje wdrożenia powyżej przytoczonej dyrektywy i w art. 3b zobowiązuje gminy do osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wskazując cel dla 2024 r. na poziomie 45%. Wymagany poziom rośnie skokowo dla 2025 r. do 55%, a następnie z każdym kolejnym rokiem rośnie o 1 punkt procentowy. Oznacza to, że dla 2026 r. wzrasta on do 56%, 2027 r. – do 57% i tak dalej, aż do 2035 r., dla którego osiąga poziom docelowy 65%.
Według danych raportu Instytutu Ochrony Środowiska pt. „Sprawozdanie marszałków województw z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi w 2022 r.” w 2022 r. w Polsce wytworzono 13 590,0 tys. Mg odpadów komunalnych, z czego 56,1% to niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, 5,1% – selektywnie zbierany papier, 5,7% – szkło, 4,7% – metale i tworzywa sztuczne, 14,2% – bioodpady, 4,2% – zmieszane odpady opakowaniowe. Łącznie powyższe grupy stanowią 90% wytworzonych w tym czasie odpadów komunalnych. Na podstawie danych złożonych przez marszałków województw poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wyniósł w Polsce w 2022 r. 27% (założenia dotyczące sposobu obliczenia wskaźnika i więcej szczegółów przedstawiono w treści raportu IOŚ).
Realizacja celów gospodarki odpadami w zakresie procesów odzysku i przygotowania do recyklingu z odpadów komunalnych zmieszanych oraz zbieranych selektywnie odbywa się w instalacjach. Instalacje to urządzenia powiązane technologicznie i przeznaczone do przetwarzania odpadów komunalnych, w których każdego dnia zachodzą realne procesy decydujące o przygotowaniu odpadów do recyklingu. Sercem każdej instalacji jest technologia, na której koncentruje się ciężar rzeczywistej realizacji celów gospodarki odpadami. Np. od technologii sortowania zależą realne, codzienne efekty ekologiczne, osiągane cele, odzyski, bilans produktów i pozostałości po procesie sortowania, jak również efekty ekonomiczne. Instalacje są kluczowym elementem systemu i realizacji celów gospodarki odpadami.
Schemat. Realizacja celów gospodarki odpadami.
Opracowanie własne.
Co z tego wynika dla kierunku, w którym powinno zmierzać sortowanie odpadów komunalnych?
Otóż projekty inwestycyjne budowy nowych, jak i modernizacji istniejących instalacji do sortowania odpadów komunalnych powinny być ukierunkowane na maksymalizację odzysku frakcji surowcowych, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Patrząc szerzej, kierunkiem inwestycyjnym wynikającym z wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu powinno być również biologiczne przetwarzanie, ich obróbka przed- i poprocesowa. Ponadto w kontekście obniżających się limitów dla poziomu składowania wciąż aktualnym kierunkiem będzie termiczne przetwarzanie odpadów oraz poprzedzający go proces sortowania ukierunkowany na przygotowanie pożądanej jakości odpadów do termicznego przetwarzania i odzysk frakcji surowcowych, które mogą być skierowane do recyklingu.
Art. 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Źródła:
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy zmieniona przez Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r.
- Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tekst jednolity, Dz.U. z 2024 r., poz. 399.
- Sprawozdanie marszałków województw z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi w 2022 r., Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy, sierpień 2024.
Więcej, bardziej szczegółowo i kompleksowo przeczytasz w tekstach umieszczonych w zakładce Analizy.
