Dlaczego ceny DPR-ów w pierwszej połowie 2024 r. były wysokie, sięgając za PET wysokość 600–800 zł za tonę, a następnie spadły do minimalnych wartości na koniec roku – do 50 zł lub nawet mniej? Dlaczego w styczniu 2025 r. ceny DPR-ów ponownie gwałtownie wzrosły do poziomu 300–400 zł?
Czym właściwie są DPR-y i jaki mechanizm za nimi stoi? Jest to mechanizm czysto spekulacyjny, a proces „generowania” DPR-ów jest nieprzejrzysty.
Czy zatem mechanizm DPR zapewnia stabilne wsparcie ekonomiczne dla instalacji? Oczywiście, że nie.
Czy w związku z tym DPR-y stabilnie wspierają procesy sortowania i recyklingu? Oczywiście, że nie.
Czy mechanizm DPR w sposób ciągły sprzyja osiąganiu celów środowiskowych, takich jak poziomy recyklingu? Oczywiście, że nie.
W okresach wysokich cen DPR-ów działają one motywująco dla instalacji, skłaniając je do skuteczniejszego sortowania i odzysku surowców, ponieważ jest to opłacalne. Jednak, gdy ceny DPR-ów spadają do minimalnych wartości, ekonomiczna motywacja do efektywnego działania załamuje się. Taki mechanizm powoduje nie tylko niestabilność operacyjną, ale także zwiększa niepewność inwestycyjną. W kontekście niestabilnego rynku surowców zmienność cen DPR-ów dodatkowo utrudnia kalkulację efektywności inwestycji. Obecny system funkcjonowania DPR-ów nie zapewnia zatem stabilnej realizacji celów gospodarki odpadami, zarówno na poziomie gmin, jak i państwa.
Aby stworzyć efektywny mechanizm ekonomiczny, motywujący instalacje do inwestowania i działań na rzecz gospodarki odpadami, konieczne jest przyjęcie innego rozwiązania. Nowy system nie może opierać się na spekulacji – musi uwzględniać realne koszty odzysku i recyklingu poszczególnych frakcji surowcowych. Powinien to być instrument stabilny w czasie, zapewniający stałą motywację dla instalacji do stabilnego działania, skutecznego przygotowywania frakcji surowcowych do recyklingu i inwestowania, od którego zależy realizacja celów środowiskowych w długim okresie czasu.
Przykładem może być czeski system, w którym funkcję stabilizującą pełnią dopłaty dla instalacji za przyjęcie do przetwarzania odpadów opakowaniowych. Premie przyznawane są również za wydzielenie każdej tony surowców do recyklingu, a ich wysokość zależy również od liczby wyseparowywanych frakcji. Dodatkowo stosowane są dopłaty do produkcji paliwa z odpadów, których wysokość uzależniona jest od poziomu odzysku surowców do recyklingu.
Więcej, bardziej szczegółowo i kompleksowo przeczytasz w tekstach umieszczonych w zakładce Analizy.
