O kierunkach budowy czy modernizacji sortowni decydują zmieniające się czynniki prawne, związane z polityką gospodarki odpadami oraz rynkowe. Natomiast odczytanie tych czynników zawsze następuje przez pryzmat sytuacji indywidualnej. Składają się na nią m.in.: własne doświadczenie, poziom rozwoju i stan istniejącej infrastruktury technologicznej zakładu. Do tych uwarunkowań dochodzą przewidywane strumienie odpadów dostarczane do przetwarzania i ich skład morfologiczny, cele biznesowe i cele procesów technologicznych. A także: istniejące ograniczenia, jak np. wielkość hali, możliwości zagospodarowania terenu, sąsiednie otoczenie, pozwolenia, uwarunkowania logistyczne, budżetowe i czasowe itd. Ale nie tylko, bo interpretacja sytuacji zależy również od cech osobowych kadry zarządzającej, takich jak świadomość, umiejętność oceny sytuacji, dostrzeganie szans, zaangażowanie czy wola rozpoczynania i prowadzenia projektów (w tym inwestycji).
Czynniki indywidualne formują kształt inwestycji
Tak jak czynniki prawno-rynkowe wskazują kierunki, tak czynniki indywidualne formują kształt konkretnej inwestycji. Na przykład, jeżeli jakiś podmiot dysponuje strumieniem odpadów np. tworzyw zbieranych selektywnie, a nie posiada odpowiedniej instalacji, to inwestycja będzie polegać na jej budowie. Jeśli inny podmiot będzie dysponował kilkuletnią instalacją, częściowo już zautomatyzowaną, to inwestycja może polegać na jej rozbudowie i modernizacji. Można wskazać jeszcze inne sytuacje, np. jeśli ktoś posiada wyeksploatowaną, kilkunastoletnią linię, to być może warto w takim przypadku pomyśleć o wykorzystaniu istniejącej hali i wykonaniu w tym obiekcie nowoczesnej linii sortowniczej, oczywiście po wcześniejszym demontażu wyeksploatowanej i zużytej już technologicznie linii.
Studium przypadków
Zwróćmy uwagę na sytuację trzech różnych instalacji: A, B i C, które zamierzają przeprowadzić inwestycje związane z procesem sortowania odpadów komunalnych. Sytuację i perspektywy technologiczne i ekonomiczne każdej z tych instalacji przedstawia poniższa tablica.
Tablica 1. Sytuacja indywidualna instalacji – aspekty technologiczne i ekonomiczne.
Źródło: opracowanie własne.
Instalacja A wyposażona jest w zautomatyzowaną linię sortowniczą, której stan techniczny oceniany jest jako bardzo dobry. Jest to instalacja publiczna, a strumień dostarczanych odpadów jest stabilny. Patrząc na liczby przedstawiające sytuację tej instalacji, to pierwsze wrażenie może być takie, że aktualny poziom odzysku frakcji surowcowych nie odbiega bardzo od potencjalnego odzysku surowców, które zawarte są w odpadach. Przy założeniu stałych cen, różnica ekonomicznej wartości potencjału frakcji surowcowych w stosunku do aktualnej wartości ekonomicznej odzyskiwanych surowców wynosi jednak 1,4 mln zł rocznie, co z kolei daje wartość 14 mln w perspektywie 10 lat. Odzyskanie dodatkowych frakcji surowcowych ma również wartość ekonomiczną, którą można wyrazić w karach, jakich można uniknąć w przypadku odzyskania dodatkowej masy surowców. Wartość taka wynosi ok. 0,42 mln zł/rok. Zakres modernizacji w tym przypadku nie jest znany i nie jest znany też koszt, czy możliwość jej wykonania. Jednakże pozyskanie takich informacji pozwoliłoby określić efektywność przedsięwzięcia zarówno w aspekcie ekologicznym (poziomy odzysku), jak i ekonomicznym (przez porównanie do nakładów inwestycyjnych). Analiza taka pozwoliłaby odpowiedzieć na pytania: czy doposażenie linii jest możliwe i czy byłoby efektywne.
Inna natomiast jest sytuacja instalacji B, również publicznej, która pomimo dopiero 10 lat funkcjonowania jest już znacznie wyeksploatowana, a jej stan techniczny jest zły. Dodatkowo przepustowość tej instalacji w powiązaniu ze skutecznością odzysku frakcji surowcowych pozostawia dużo do życzenia, co potwierdzają liczby. Stąd też ekonomiczna wartość potencjału surowców zawartych w strumieniach dostarczanych niemalże dwukrotnie przewyższa ekonomiczną wartością aktualnie odzyskiwanych frakcji surowcowych, a różnica tych wartości wynosi aż 5,6 mln zł rocznie, co daje wartość 56 mln w perspektywie 10 lat. Zatem zarówno stan techniczny, skuteczność technologiczna, jak i aspekty ekonomiczne stanowią silne przesłanki do rozpoczęcia procesu kompleksowej modernizacji tej instalacji. W praktyce powinna ona polegać na wykonaniu nowej, efektywnej linii sortowniczej. To inaczej, niż w przypadku instalacji A, dla której należałoby ewentualnie rozważyć możliwość jej doposażenia.
W końcu przykład prywatnej instalacji C, która aktualnie działa w oparciu o manualne rozwiązania. Jej podstawowym ograniczeniem jest obecnie przepustowość wynosząca zaledwie 3 tys. Mg/rok zbieranych selektywnie tworzyw sztucznych. W tym przypadku inwestor rozważa budowę nowej, zautomatyzowanej linii sortowniczej o przepustowości min. 20 tys. Mg/rok. Analizując projekt pod kątem ekonomicznym nietrudno zauważyć, że w tym przypadku jest to uzasadniony kierunek inwestycyjny, który poza osiągnięciem efektów ekologicznych pozwoli uzyskać znaczące wymierne efekty ekonomiczne.
Więcej, bardziej szczegółowo i kompleksowo przeczytasz w tekstach umieszczonych w zakładce Analizy.
