Docelowy efekt ekologiczny systemu kaucyjnego dla roku 2029 i lat następnych, który zakłada 90% skuteczność selektywnej zbiórki oraz przy założeniu skierowania 100% selektywnie zebranych butelek PET i puszek aluminiowych do recyklingu, to zwiększenie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych o 0,67 punktu procentowego [1].
Wg Deloitte można oczekiwać wzrostu poziomów recyklingu o 0,2-0,4 punktu procentowego w stosunku do obecnie odzyskiwanego strumienia tej frakcji w ramach zbiórki komunalnej [2].
Deloitte wskazuje, że łączny koszt inwestycyjny związany z uruchomieniem systemu kaucyjnego w Polsce może opiewać na kwotę bliską 14,2 miliarda zł (na lata 2025-2034), w tym 3,1 mld zł, które stanowią wydatki na zakup butelkomatów. Z kolei koszt operacyjny funkcjonowania systemu kaucyjnego szacowany jest na łączną kwotę 23,1 mld zł w perspektywie 10 lat [2].
Jeżeli koszty inwestycyjne wprowadzenia systemu kaucyjnego szacowane przez Deloitte (14,2 mld zł) podzielimy przez oszacowany i oczekiwany efekt tego systemu w postaci wzrostu poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu (przyjmując maksymalny oszacowany efekt na poziomie 0,67 punktu procentowego), to otrzymamy wartość 21,2 mld zł jako jednostkowe nakłady niezbędne dla zwiększenia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu o 1 punkt procentowy, tj. np. z 27 do 28% (dla najprostszych dla recyklingu i najcenniejszych butelek PET i puszek aluminiowych).
Pójście drogą akceptacji takiego poziomu kosztów inwestycyjnych zwiększania poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu również dla trudniejszych do zagospodarowania innych frakcji odpadów komunalnych, dla każdego kolejnego punktu procentowego (21,2 mld zł na jeden punkt procentowy) z poziomu 27% w 2022 r. aż do wymaganych 65% w 2035 r., oznaczałoby koszt osiągnięcia tego poziomu wynoszący ponad 805 mld zł.
Szacowana realna utrata przychodów wszystkich instalacji do sortowania odpadów w Polsce związana ze sprzedażą butelek PET i puszek aluminiowych, odpowiadających im DPR-ów oraz utrata przychodów z tytułu opłaty za przyjęcie odpadów do przetwarzania z tytułu uszczuplenia strumieni odpadów dostarczanych do instalacji, przy powyższych założeniach, będzie na poziomie ok. 576 mln zł rocznie. W perspektywie 10 lat jest to wartość straty na poziomie ok. 5,76 mld zł [1].
Wpływ systemu kaucyjnego na instalacje do sortowania odpadów – analiza przykładów
Wpływ wprowadzenia systemu kaucyjnego zależy od indywidualnej sytuacji każdej instalacji, specyfiki prowadzonej działalności, struktury i wielkości strumieni odpadów dostarczanych do sortowania, ich morfologii, poziomu zaawansowania technologicznego linii sortowniczej, struktury uzyskiwanych produktów, sposobu eksploatacji przez użytkownika, uzyskiwanych przez daną instalację cen sprzedaży surowców oraz innych czynników rynkowych i lokalnych.
W poniższej tabeli przedstawiono wpływ systemu kaucyjnego na różne instalacje sortowania odpadów komunalnych.
Tabela. Wpływ systemu kaucyjnego na instalacje do sortowania odpadów komunalnych – analiza przykładów.
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z instalacji do sortowania odpadów na podstawie [1].
Wpływ wprowadzenia systemu kaucyjnego na poszczególne instalacje zależy od indywidualnej sytuacji i uwarunkowań każdej z nich.
W związku z wprowadzeniem systemu kaucyjnego instalacje utracą kilkadziesiąt procent przychodów z tytułu sprzedaży frakcji surowcowych. Roczna szacowana strata ekonomiczna dla instalacji jest liczona w milionach złotych. W perspektywie 10 letniej strata ta liczona jest już na poziomie od kilkunastu do kilkudziesięciu milionów złotych dla każdej z nich.
Największe skutki odczują instalacje, w których dominuje przetwarzanie selektywnie zbieranych tworzyw, w tym instalacje manualne, w których proces technologiczny skoncentrowany jest przede wszystkim na wydzielaniu butelek PET i puszek aluminiowych. Im wyższy udział strumieni zbieranych selektywnie jest skierowanych do sortowania i im wyższa jest skuteczność sortowania w danej instalacji, tym większe poniesie ona straty w związku z wprowadzeniem systemu kaucyjnego.
Źródła:
- M. Klimek, Skutki ekonomiczne wprowadzenia systemu kaucyjnego dla instalacji do sortowania odpadów komunalnych, https://sozosfera.pl/odpady/skutki-ekonomiczne-wprowadzenia-systemu-kaucyjnego-dla-instalacji-do-sortowania-odpadow-komunalnych/, data publikacji: 21.10.2024.
- System kaucyjny – koszty, perspektywy, szanse, Deloitte Advisory Sp. z o.o. Sp. k., wrzesień 2024.
Więcej, bardziej szczegółowo i kompleksowo przeczytasz w tekstach umieszczonych w zakładce Analizy.
