W kalkulację efektywności inwestycji budowy czy modernizacji sortowni odpadów komunalnych, przede wszystkim dla podmiotów prywatnych, ale nie tylko, wliczone jest prawo skali. Zgodnie z nim koszt inwestycji w każdą kolejną godzinową tonę wydajności instalacji technologicznej spada w miarę zwiększania wydajności takiej instalacji.
Przy prawidłowym doborze technologii i dobrym przygotowaniu inwestycji, np. budowy lub modernizacji sortowni, uwzględniającej również aspekty ekonomiczne, efekty ekonomiczne mogą być zwielokrotniane.
Ilustrację prawa skali przedstawia wykres 1.
Wykres 1. Prawo skali w sortowaniu odpadów.
Źródło: opracowanie własne.
Prawo skali w sortowaniu odpadów – analiza przykładu
Przyjrzyjmy się temu zjawisku w oparciu o dane liczbowe przedstawione w tabeli 1 dla dwóch przykładów projektów wykonania instalacji technologicznych przeznaczonych do przetwarzania odpadów tworzyw sztucznych zbieranych selektywnie.
Tabela 1. Prawo skali – analiza przykładów
Źródło: opracowanie własne.
Dla przykładowego pierwszego projektu (Przykład 1 w tabeli) były rozpatrywane dwie opcje inwestycyjne: A i B. Różnice między nimi dotyczyły przepustowości godzinowej instalacji. Wszelkie pozostałe założenia i uwarunkowania pozostawały bez zmian, tj. zakładany czas pracy instalacji w roku, poziom odzysku frakcji surowcowych do recyklingu, opłata na bramie czy też jednostkowa wartość frakcji surowcowej, na którą składała się średnia cena rynkowa frakcji surowcowej i średnia cena DPR.
W analizie porównawczej posługujemy się wartością generowaną przez instalację do sortowania odpadów. Wartość taką określać będą przychody z tytułu przyjęcia odpadów do przetwarzania (opłaty na bramie) oraz wartość frakcji surowcowych wydzielanych w instalacji. Wartość tę określa z kolei iloczyn: masy odpadów przyjmowanych do sortowania, poziomu odzysku frakcji surowcowych oraz wartości każdej odzyskanej tony surowca. Na wartość każdej odzyskanej tony składają się: cena rynkowa frakcji surowcowej oraz cena DPR.
Z obliczeń wynika, że wartość generowana przez instalację w przypadku opcji B jest wyższa od wartości generowanej przez instalację w przypadku opcji A o 50% (wartość dla opcji A to ok. 12 mln zł rocznie, a dla opcji B to ok. 18 mln zł rocznie). Nakłady inwestycyjne związane z podniesieniem wydajności z 4 do 6 Mg/h są wyższe dla opcji B w porównaniu do opcji A o 21%. Natomiast koszty inwestycyjne jednostkowe, przeliczone na 1 tonę przepustowości, w przypadku opcji B są niższe o 20% w porównaniu do opcji A.
Jeszcze większe różnice widoczne są dla drugiego przykładu (Przykład 2 w tabeli). W tym przypadku różnica przepustowości godzinowej dla opcji A i B jest jeszcze większa niż w przypadku przykładu 1, a dodatkową zmienną jest poziom odzysku frakcji surowcowych do sortowania, który rośnie z poziomu 37% (opcja A) do 46% (opcja B). Podobnie jak w pierwszym przykładzie pozostałe założenia i uwarunkowania pozostawały bez zmian, tj. zakładany czas pracy instalacji w roku, opłata na bramie czy też jednostkowa wartość frakcji surowcowej, na którą składała się średnia cena rynkowa frakcji surowcowej i średnia cena DPR.
Z obliczeń wynika, że wartość generowana przez instalację w przypadku opcji B jest wyższa od wartości generowanej przez instalację w przypadku opcji A aż o 147% (wartość dla opcji A to ok. 6,7 mln zł rocznie, a dla opcji B to ok. 14,5 mln zł rocznie). Nakłady inwestycyjne związane z podniesieniem wydajności z 2,5 do 5,5 Mg/h oraz zwiększeniem skuteczności odzysku są wyższe w przypadku opcji B w porównaniu do opcji A o 58%. Natomiast koszty inwestycyjne jednostkowe, przeliczone na 1 tonę przepustowości, w przypadku opcji B są niższe o 28% w porównaniu do opcji A.
Co z wynika z takiej analizy?
Czynnikami decydującymi o efektywności inwestycji budowy sortowni odpadów są w szczególności: przepustowość linii technologicznej oraz skuteczność odzysku frakcji surowcowych. Nakłady inwestycyjne poniesione na wykonanie linii sortowniczych zachowują się zgodnie z prawem skali: koszt inwestycji w każdą kolejną godzinową tonę wydajności instalacji technologicznej spada w miarę zwiększania wydajności takiej instalacji. Czynnikiem potęgującym ten efekt jest zwiększenie skuteczności procesu sortowania, tj. zwiększenie poziomu odzysku frakcji surowcowych.
Więcej, bardziej szczegółowo i kompleksowo przeczytasz w tekstach umieszczonych w zakładce Analizy.
