Jedną z grup odpadów stanowią odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej. Powstają one w budownictwie mieszkaniowym i przemysłowym, a także w kolejnictwie i drogownictwie, zarówno na etapie budowy, rozbudowy, modernizacji, jak i podczas prac rozbiórkowych. Masa wytwarzanych odpadów tego rodzaju szacowana jest na około 12 mln Mg rocznie (z wyłączeniem kategorii 17 05 04).
Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2028 (KPGO 2028), uchwalony przez Radę Ministrów w dniu 12 czerwca 2023 r. (M.P. z 2023, poz. 702), wskazuje m.in. konieczność osiągnięcia poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia oraz odzysku innymi metodami odpadów budowlanych i rozbiórkowych (z wyjątkiem materiału występującego w stanie naturalnym, zgodnie z definicją zawartą w kategorii 17 05 04) na poziomie minimum 70% wagowo.
W KPGO 2028 przyjęto następujące cele w gospodarce odpadami z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej:
- Zwiększenie świadomości inwestorów oraz podmiotów wytwarzających odpady na temat właściwego postępowania z tym strumieniem odpadów, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania ich co najmniej na frakcje: drewno, metale, szkło, tworzywa sztuczne, gips, odpady mineralne (w tym beton, cegłę, płytki i materiały ceramiczne oraz kamienie) oraz ich recyklingu.
- Utrzymanie trendu uzyskiwania poziomu przygotowania do ponownego użycia, recyklingu oraz innych form odzysku odpadów budowlanych i rozbiórkowych na poziomie minimum 70% wagowo.
Deficyt zaawansowanych technologicznie instalacji do sortowania odpadów budowlanych
Na polskim rynku brakuje zaawansowanych instalacji technologicznych, umożliwiających przetwarzanie odpadów budowlanych i wydzielenie wartościowych frakcji surowcowych z trudnego i wymagających strumieni odpadów, jakimi są odpady budowlane. Charakteryzuje się one wysokim ciężarem nasypowym, mieszaniną różnych frakcji materiałowych, zróżnicowanym, niejednorodnym i zmiennym składem, dużą zawartością elementów trudnych powodujących ryzyka dla procesu technologicznego. Przykładem tego są elementy długie (deski, profile, rury) czy duże elementy betonowe. Aktualnie wykorzystywane linie sortownicze oparte są głównie na rozwiązaniach manualnych i mają wydajność przetwarzania na poziomie średnio 10 000–20 000 ton rocznie. Ogranicza to ich możliwości i efektywność przy dużych strumieniach odpadów. Uniemożliwiają one precyzyjne sortowanie odpadów mniejszych granulacji oraz łączenie wysokiej skuteczności sortowania z dużą przepustowością linii technologicznej.
Z początkiem 2025 r., na mocy ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, wprowadzony został art. 101a, zgodnie z którym odpady budowlane i rozbiórkowe muszą być zbierane oraz odbierane selektywnie, z podziałem co najmniej na: drewno, metale, szkło, tworzywa sztuczne, gips oraz odpady mineralne, w tym beton, cegłę, płytki i materiały ceramiczne oraz kamienie (art. 101a, ust. 1). Natomiast zgodnie z ust. 3 odpady budowlane i rozbiórkowe, które nie zostały zebrane i odebrane w sposób selektywny, muszą podlegać sortowaniu co najmniej na te same frakcje.
Nowe przepisy oraz analiza stanu faktycznego wskazują na konieczność wprowadzenia zmian w zakresie sortowania i przetwarzania odpadów budowlanych.
Nowe koncepcje przetwarzania i odzysku odpadów budowlanych i wielkogabarytowych
Zmieniające się uwarunkowania prawne, rosnące koszty utylizacji oraz ograniczona przestrzeń na składowiskach odpadów w Polsce i Unii Europejskiej wymuszają efektywniejsze przetwarzanie i zwiększenie udziału odzysku surowców z odpadów budowlanych. W Polsce rocznie wytwarza się ponad 12 milionów ton odpadów budowlanych i rozbiórkowych, z czego większość trafia na składowiska. Z drugiej strony na rynku utrzymują się wysokie ceny surowców wtórnych np. wydzielonego drewna. Uwarunkowania prawne oraz ekonomiczne – rynkowe tworzą zatem przestrzeń do poszukiwań nowych, zautomatyzowanych i efektywnych rozwiązań technologicznych.
W oparciu o takie założenia powstają pierwsze w Polsce koncepcje technologiczne przetwarzania odpadów budowlanych C&D oraz wielkogabarytowych. Umożliwiają one skuteczne wydzielanie i doczyszczanie m.in. drewna, metali żelaznych i nieżelaznych, lekkich frakcji surowcowych (papier, folia), frakcji mineralnych różnych granulacji, różnych frakcji surowcowych zawartych w strumieniach przetwarzanych odpadów. Sortowanie odpadów budowlanych wymaga zastosowania specjalnych, dostosowanych do specyfiki takich odpadów rozwiązań technologicznych oraz urządzeń.
Więcej, bardziej szczegółowo i kompleksowo przeczytasz w tekstach umieszczonych w zakładce Analizy.
