12 maja 2026 r. w Tłokini Kościelnej koło Kalisza odbyła się konferencja Rady RIPOK poświęcona trendom i wyzwaniom w gospodarce odpadami. W wydarzeniu udział wzięli członkowie Rady RIPOK, przedstawiciele administracji publicznej, posłowie oraz zaproszeni eksperci.
Podczas konferencji, wspólnie z dr. hab. Przemysławem Serugą, prof. Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, przedstawiliśmy najważniejsze wyzwania, przed którymi stoją obecnie instalacje przetwarzania odpadów komunalnych.
Punktem wyjścia była zmieniająca się rzeczywistość regulacyjna, rynkowa i ekonomiczna. Instalacje komunalne funkcjonują dziś w warunkach rosnącej niepewności: zmieniających się strumieni odpadów, presji na wzrost poziomów recyklingu, nowych wymagań regulacyjnych, rosnących kosztów eksploatacji oraz konieczności podejmowania decyzji inwestycyjnych w warunkach ograniczonej przewidywalności.
W naszej prezentacji wskazaliśmy trzy obszary działań, które mogą istotnie wspierać instalacje w odpowiedzi na te wyzwania:
- dialog z rynkiem w ramach wstępnych konsultacji rynkowych na etapie przygotowywania inwestycji budowy lub modernizacji instalacji przetwarzania odpadów,
- analizę efektywności i optymalizację instalacji sortowania oraz biologicznego przetwarzania odpadów,
- wspomaganie niezawodności eksploatacji instalacji przetwarzania odpadów.
Szczególną uwagę poświęciliśmy jakości przygotowania inwestycji. W praktyce zbyt często proces inwestycyjny rozpoczyna się od pytania o technologię, podczas gdy powinien zaczynać się od diagnozy: jakie odpady będą przetwarzane, jaki problem ma rozwiązać instalacja, jakie cele ma osiągać i w jakich warunkach systemowych oraz ekonomicznych będzie funkcjonować.
W prezentacji wykorzystałem treści z artykułu:
Artykuł przedstawia wyniki analizy 30 przypadków wstępnych konsultacji rynkowych przeprowadzonych w Polsce w latach 2021–2025 przy budowie i modernizacji sortowni odpadów komunalnych. Wnioski z analizy pokazują, że o jakości inwestycji nie decyduje sam dostęp do technologii, lecz sposób przygotowania przedsięwzięcia.
Kluczowe znaczenie mają: rzetelna diagnoza stanu wyjściowego, analiza strumieni odpadów, jasno określone i mierzalne cele, zaangażowany zespół zamawiającego oraz świadome wykorzystanie WKR jako narzędzia ograniczania ryzyka inwestycyjnego.
Wnioski z tego artykułu zostały następnie rozwinięte w opublikowanym na łamach Rzeczpospolitej komentarzu eksperckim pt. „Najczęstszy błąd w planowaniu infrastruktury komunalnej”. Pokazano w nim, że problem nie dotyczy wyłącznie sortowni odpadów, ale szerzej całego procesu przygotowania inwestycji publicznych.
Najważniejszy wniosek pozostaje ten sam: skuteczna inwestycja w infrastrukturę komunalną nie zaczyna się od wyboru technologii. Zaczyna się od właściwego rozpoznania potrzeb, celów, ograniczeń i ryzyk.
Dlatego coraz większego znaczenia nabiera przejście od myślenia o zakupie technologii do zarządzania efektywnością całego przedsięwzięcia. W tym podejściu dialog z rynkiem, analiza efektywności oraz optymalizacja eksploatacyjna nie są dodatkiem do procesu inwestycyjnego. Są warunkiem racjonalnego przygotowania i późniejszego funkcjonowania instalacji.
