Od 2025 r. ma zacząć obowiązywać w Polsce system kaucyjny wprowadzony na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1852). W ramach tego systemu przy sprzedaży produktów w opakowaniach na napoje jednorazowe lub wielokrotnego użytku pobierana będzie kaucja, która następnie będzie zwracana użytkownikowi końcowemu w momencie zwrotu tego opakowania. System kaucyjny będzie obejmował: butelki jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do trzech litrów, puszki metalowe o pojemności do jednego litra oraz butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do półtora litra. Jego wdrożenie ma być w Polsce sposobem na realizację art. 9 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko. Artykuł 9 Dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie Unii Europejskiej do zapewnienia selektywnej zbiórki do celów recyklingu jednorazowych butelek na napoje wykonanych z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów na poziomie 77% do 2025 r. i 90% do 2029 r. takich opakowań wprowadzonych do obrotu w danym roku.
Zakładanym celem wprowadzenia systemu kaucyjnego jest zwiększenie poziomu recyklingu odpadów komunalnych poprzez bardziej skuteczne selektywne zbieranie butelek PET i puszek aluminiowych.
To właśnie butelki PET i puszki aluminiowe stanowią najważniejsze z punktu widzenia systemu kaucyjnego frakcje surowcowe zawarte w odpadach komunalnych dostarczanych obecnie do sortowania. Butelki PET i puszki aluminiowe są jednocześnie najcenniejsze spośród wszystkich surowców i najłatwiejsze do wydzielenia w instalacjach do sortowania odpadów komunalnych. To właśnie te instalacje w pierwszej kolejności odczują bezpośrednie skutki ekonomiczne wprowadzenia systemu kaucyjnego. Obecnie właśnie do nich, w strumieniach odpadów komunalnych zbieranych selektywnie oraz w odpadach zmieszanych, trafiają butelki jednorazowe na napoje (PET), jak również puszki metalowe (głównie aluminiowe). Strumień butelek PET i puszek aluminiowych, który zostanie skierowany do systemu kaucyjnego, nie będzie już znajdował się w strumieniach dostarczanych do sortowania w instalacjach przeznaczonych dla odpadów komunalnych.
Na co należy zwrócić uwagę w związku z planowanym wdrożeniem systemu kaucyjnego w Polsce?
Wprowadzenie systemu kaucyjnego spowoduje bezpośrednio dwa podstawowe skutki dla instalacji: zmniejszenie ilości odpadów w ramach dostarczanych strumieni do sortowania (ubytek frakcji PET i puszki aluminiowej) oraz zmiana morfologii dostarczanych odpadów (znaczący spadek dominującej frakcji surowcowej, tj. PET wywołujący zmianę proporcji pomiędzy strumieniami 2D i 3D zawartymi w odpadach). Z punktu widzenia ekonomicznego instalacje przede wszystkim utracą znaczące źródło przychodów ze sprzedaży butelek PET i puszki aluminiowej oraz odpowiadających im DPR-ów. Tego rodzaju skutki technologiczne będą prowadziły do dyskusji na temat dostosowania linii technologicznych w zakresie zwiększenia ich przepustowości i dostosowania technologii do nowych uwarunkowań.
Instalacje są odpowiedzialne za realizację procesów przetwarzania odpadów i przygotowania ich do recyklingu. Pogorszenie ekonomicznych warunków ich funkcjonowania, znaczące obniżenie efektywności planowanych inwestycji i podniesienie kosztów przetwarzania odpadów to czynniki, które z pewnością nie ułatwią realizacji coraz wyższych poziomów recyklingu. Dlatego, aby umożliwić realizację rosnących celów gospodarki odpadami (coraz wyższe poziomy odzysku i przygotowania odpadów do recyklingu) konieczne jest wdrożenie mechanizmu, który przywróci opłacalność, zapewni rynkowe finansowanie realizacji celów gospodarki odpadami, da stabilność pracy instalacji i motywację odzysku każdej tony frakcji surowcowej.
Więcej, bardziej szczegółowo i kompleksowo przeczytasz w tekstach umieszczonych w zakładce Analizy.
