W tabeli 82. uchwalonego w czerwcu 2023 r. „Krajowego planu gospodarki odpadami 2028” (KPGO) autorzy tego dokumentu dla brakujących mocy przerobowych, które wynoszą 4 mln Mg/rok określili zapotrzebowanie na budowę do 2028 r. 200 nowych instalacji do zautomatyzowanego sortowania selektywnie zbieranych odpadów papieru, tworzyw sztucznych, odpadów wielomateriałowych i metali o przepustowości każdej 20.000 Mg/rok. Zgodnie z planem, w kolejnych latach (2029-2034) powinno zostać wybudowanych kolejnych 30 takich sortowni i uzupełnienie mocy przerobowych do 4,6 mln Mg/rok.
Źródło: Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2028.
Można by poprzestać na danych zawartych w KPGO, gdyby nie rozbieżności danych, na które powołuje się plan (4 mln Mg/rok selektywnie zbieranych odpadów), z tymi pochodzącymi ze sprawozdań marszałków województw, a które przytacza IOŚ. Z danych tego Instytutu wynika, że sumaryczna ilość selektywnie zbieranego papieru, tworzyw sztucznych i zmieszanych odpadów opakowaniowych wynosi 1,9 mln Mg/rok, a nie 4 mln Mg/rok, jak podaje KPGO. Przy takim założeniu w Polsce potrzebnych byłoby 100, a nie 200 zaawansowanych technologicznie instalacji do sortowania odpadów zbieranych selektywnie o przepustowości 20 tys. Mg/rok. W kontekście tych przytoczonych danych nasuwa się pytanie o podstawy przygotowywania i prowadzenia polityki odpadowej w Polsce, ponieważ błędne lub nieaktualne założenia i dane w przygotowaniu takiej polityki mogą przekładać się na późniejsze błędne decyzje w jej realizacji i wydatkowaniu środków publicznych.
Jeśli z kolei oprzemy się na przytoczonych powyżej rocznych strumieniach odpadów, wg danych IOŚ, i uwzględnimy technologię dla przeciętnej wielkości instalacji, która jest niezbędna dla zapewnienia skutecznego sortowania odpadów, to możliwe staje się obliczenie liczby instalacji potrzebnych dla przetworzenia zmieszanych odpadów komunalnych oraz selektywnie zbieranych tworzyw.
Jeżeli roczna ilość zmieszanych (niesegregowanych) odpadów komunalnych – wg danych IOŚ – (za 2022 r.) wynosi ok. 7610 tys. Mg i przyjmiemy przeciętną przepustowość zaawansowanej technologicznie instalacji do sortowania na poziomie 70 tys. Mg/rok, to liczba wymaganych zaawansowanych instalacji dla przetworzenia rocznego strumienia zmieszanych odpadów komunalnych w Polsce wyniesie: 7622 tys. Mg/rok : 70 tys. Mg/rok = 109 instalacji.
Jeżeli z kolei roczna ilość zbieranych selektywnie tworzyw sztucznych, wg danych IOŚ (za 2022 r.), wynosi ok. 825 tys. Mg, to przy zakładanej przeciętnej przepustowości zaawansowanej technologicznie instalacji do sortowania na poziomie 20 tys. Mg/rok, liczba wymaganych instalacji dla przetworzenia rocznego strumienia tworzyw sztucznych i zmieszanych odpadów opakowaniowych w Polsce wynosi: 825 tys. Mg/rok : 20 tys. Mg/rok = 41 instalacji.
Zatem łącznie, dla zapewnienia skutecznego sortowania odpadów komunalnych zmieszanych oraz selektywnie zbieranych tworzyw sztucznych, potrzebnych jest co najmniej 150 średniej wielkości zaawansowanych instalacji do sortowania, o przepustowości ok. 20 Mg/h dla odpadów zmieszanych i ok. 6 Mg/h dla zbieranych selektywnie tworzyw.
Przeprowadzone obliczenia wymagają jednak komentarza. Bowiem służą one jedynie wstępnemu oszacowaniu potrzeb dotyczących instalacji do sortowania odpadów w Polsce. Zostały one przeprowadzone wyłącznie jako obliczenia wg wartości średnich, przy założeniu, że każda instalacja jest taka sama, o takiej samej przepustowości i konfiguracji oraz przy założeniu, że w osobnych instalacjach przetwarzane są odpady zmieszane, a w osobnych zbierane selektywnie odpady tworzyw sztucznych. W obliczeniach pominięto selektywnie zbierany papier, który z technologicznego punktu widzenia powinien być potraktowany osobno. Uwarunkowania indywidualne i rzeczywistość są jednak znacznie bardziej złożone i różnią się od przyjętych uproszczonych założeń. Dlatego przy formułowaniu wniosków na podstawie takiej analizy należy uwzględnić przyjęte założenia oraz jej ograniczenia. Tego rodzaju analiza służy jedynie określeniu stopnia zapotrzebowania na instalacje do sortowania odpadów komunalnych i nie należy się nią kierować w uwarunkowaniach dotyczących konkretnych zakładów i planowanych dla nich inwestycji.
Co z tego wynika dla kierunku, w którym powinno zmierzać sortowanie odpadów komunalnych?
W naszym kraju występuje znaczący deficyt infrastruktury technologicznej lub poziomu jej zaawansowania. Odpowiadają temu realne potrzeby inwestycyjne, które obejmują konieczność budowy nowych instalacji, jak również rozbudowy i doposażenia sortowni już istniejących.
Więcej, bardziej szczegółowo i kompleksowo przeczytasz w tekstach umieszczonych w zakładce Analizy.
